Kategori: Makaleler

Çemberi Ölçmek: Matematiksel Bir Konudan Kültürel Bir Okumaya Açılan Kapı Bugün Keso sayfasında Dairenin alanı nasıl bulunur 8. sınıf hakkında akla gelen soruları tek tek ele alıyoruz. Kültürlerin çeşitliliğini anlamaya çalışan bir bakış açısıyla düşünüldüğünde, en sıradan görünen okul konuları bile bambaşka anlam katmanlarına dönüşebilir. Ortaokul 8. sınıf matematiğinde karşılaşılan “dairenin alanı” konusu, yalnızca bir formül ezberleme meselesi değil; insanlığın dünyayı anlama, düzenleme ve temsil etme biçimlerinin tarihsel bir yansımasıdır. Dairenin alanı nasıl bulunur 8. sınıf? kültürel görelilik sorusu, ilk bakışta teknik bir eğitim sorusu gibi görünse de, aslında farklı toplumların mekân algısı, sembolik düşünme biçimleri ve bilgi üretim gelenekleriyle…

Kansız ameliyat nedir? Modern cerrahinin görünmeyen dönüşümü Son zamanlarda hastane haberlerinde, sağlık içeriklerinde ya da bir yakınım ameliyat olacağı zaman kulağıma çalınan bir ifade var: “kansız ameliyat.” İlk duyduğumda açıkçası biraz garip gelmişti. Ameliyat deyince insanın zihninde ister istemez kan, kesik, yoğun bir cerrahi görüntü canlanıyor. Ama bu kavram, işin o kadar da eski usul gitmediğini gösteriyor. İstanbul’da yaşayan biri olarak, gün içinde metroda, iş yerinde ya da akşam eve dönerken sağlıkla ilgili pek çok konuşmaya şahit oluyorum. Bir arkadaşımın annesi ameliyat olmuştu ve “kansız ameliyatla daha hızlı toparladı” dediğinde konuyu biraz daha ciddiye alıp araştırmaya başladım. Aslında bu sadece…

81 sayısının kaç böleni vardır hakkındaki bu yazı burada son buluyor, Keso adına teşekkür ederiz. 81 Sayısının Kaç Böleni Vardır? Güç, Düzen ve Siyasal Yapı Üzerine Bir Okuma Güç ilişkilerinin görünmez ağlarında dolaşan bir düşünce, çoğu zaman en basit görünen sorulardan doğar. “81 sayısının kaç böleni vardır?” sorusu ilk bakışta matematiksel bir merak gibi görünür; ancak toplumsal düzeni, iktidarın dağılımını ve kurumların nasıl şekillendiğini düşünen bir zihin için bu soru, parçaların bütünü nasıl kurduğunu anlamaya açılan bir kapıdır. Çünkü siyaset bilimi de tıpkı sayılar gibi, görünürde basit ama derin katmanlara sahip yapılardan oluşur. 81 sayısı teknik olarak 3^4 biçiminde ifade…

Su, Anlatı ve Kırılganlığın Edebî Anatomisi Kelimenin, tıpkı su gibi, insan deneyimini biçimlendiren görünmez bir akış olduğu düşüncesi edebiyatın en eski sezgilerinden biridir. Bir damla suyun düşüşü nasıl yüzeyde halkalar yaratıyorsa, bir anlatı da zihinde yankılar üretir; anlam genişler, çoğalır, başka metinlere, başka çağlara, başka bedenlere taşar. Bu yüzden “6 aydan küçük bebeğe su verilirse ne olur?” sorusu yalnızca tıbbi bir uyarının sınırlarında kalmaz; aynı zamanda kırılganlığın, korumanın ve bilginin edebî temsil alanına açılan bir kapı olur. Bu yazı, belirli bir yazarın sesiyle sınırlı değildir; daha çok anlatının kendisinin konuşmasına izin veren bir çok-seslilik alanıdır. Çünkü edebiyat, tek bir otoritenin…

Kan Sulandırıcı İğne Nedir? Kan sulandırıcı iğne, tıp dilinde “antikoagülan enjeksiyon” olarak adlandırılır. Temel amacı, kanın pıhtılaşma yeteneğini geçici olarak azaltmak ve böylece damar içinde pıhtı oluşumunu önlemektir. Bunu, kanın yoğunluğunu azaltmak gibi düşünebilirsiniz; tıpkı yoğurdu biraz suyla açmak gibi, kanın akışkanlığı artar ve damar içinde tıkanmaların önüne geçilir. Genellikle bu iğneler, cilt altına veya kas içine uygulanır ve etkileri vücutta saatler veya günler sürebilir. Ancak, her zaman bir doktor kontrolünde kullanılması gerekir; çünkü kanın sulanması, kontrolsüz bir şekilde olursa ciddi kanamalara yol açabilir. Kan Sulandırıcı İğne Ne Zaman Kullanılır? Gündelik yaşamda duyduğumuz kan sulandırıcı iğneler genellikle şu durumlarda tercih…

Paranın Anlamı, Hesapların Dili ve Kültürlerin Görünmeyen Haritası Ekonomik kavramların çoğu, ilk bakışta teknik birer muhasebe terimi gibi görünür. Fakat insan topluluklarının derinliklerine indikçe, bu terimlerin yalnızca sayılardan ibaret olmadığı, ritüellerle, sembollerle ve toplumsal hafızayla iç içe geçtiği fark edilir. “Enflasyon düzeltme karı hangi hesapta izlenir?” sorusu da bu bağlamda yalnızca muhasebesel bir sınıflandırma meselesi değildir; aynı zamanda farklı kültürlerin değer üretme biçimlerini, ekonomik belirsizlikle baş etme yollarını ve kimlik inşasını anlamak için bir kapı aralar. Birçok toplumda para, sadece değişim aracı değil; aynı zamanda akrabalık bağlarını güçlendiren, toplumsal statüyü belirleyen ve hatta kutsal kabul edilen bir unsurdur. Bu yüzden…

O Güne Hazırlık Keso ziyaretçileri için hazırladığımız bu makalede “En riskli kalp ameliyatı nedir” konusunu sade bir dille anlatıyoruz. Kayseri’nin sabahları, her zaman olduğu gibi serin ve sessizdi. Ama o sabah benim içimde bir fırtına kopuyordu. 25 yaşındayım ve günlüklerimle konuşmayı çok seviyorum; ama bugün kalbim, kelimelerimden daha hızlı çarpıyordu. “Acaba gerçekten atlattığımda başka biri gibi mi olacağım?” diye düşündüm. Herkes bana moral vermeye çalışsa da içimde bir boşluk, bir korku vardı. Çünkü doktor, bana en riskli kalp ameliyatlarından birini geçireceğimi söyledi: aort kök replasmanı. Duyunca bile kelimeler boğazımda düğümlendi. Kafamda yüzlerce senaryo geçiyordu: ameliyat masasından kalkamayabilirim, hayatım tamamen değişebilir,…

Keso olarak 72 neye tam bölünür konusunda yararlı bir çerçeve sunduğumuzu umuyoruz. 90 Kaça Tam Bölünür? Siyaset Bilimi Perspektifinden Güç, Düzen ve Sayıların Politikası Bir toplumun nasıl bölündüğünü anlamak, yalnızca matematiksel bir işlem değildir. “90 kaça tam bölünür?” sorusu, ilk bakışta aritmetik bir merak gibi görünür; ancak siyaset biliminin merceğinden bakıldığında, bu soru güç ilişkilerinin, kurumsal yapıların ve toplumsal düzenin nasıl parçalandığını ya da nasıl paylaşıldığını düşündüren metaforik bir kapıya dönüşür. Çünkü siyaset, çoğu zaman sayılarla değil ama sayıların temsil ettiği dağılımlarla ilgilidir: kaynaklar, iktidar, temsil ve meşruiyet. Toplum, tıpkı 90 sayısı gibi, bölünebilir bir bütündür. Ancak mesele yalnızca “kaç…